Wie koopt mosterdzaad, en hoeveel

Handel in mosterdzaad onder GS 1207.50, jaar 2024:

Aan de uitvoerkant domineert Canada: 93.415 ton ter waarde van USD 150,22 mln, bijna de helft van de waarde van de hele top tien. Daarna volgen Duitsland met USD 33,88 mln, Oekraïne met USD 27,78 mln, Polen met USD 22,22 mln en India als vijfde met 24.275 ton ter waarde van USD 19,97 mln.

Onze eigen positie, zonder omhaal

India voert uit tegen ongeveer USD 0,82/kg, Canada tegen ongeveer USD 1,61/kg. Bij mosterd zijn wij de goedkope herkomst, niet de kwaliteitsmaatstaf. Canada is de maatstaf, in volume, in waarde en in de breedte van wat het kan leveren. Wij concurreren op prijs, op biologische groepscertificering bij volume, en specifiek op Brassica juncea. Op gele mosterd concurreren wij niet — zie hieronder.

Mosterd is geen koolzaad, en het verschil is de hele specificatie

De twee gewassen zijn verwant, worden onder naburige douaneposten verhandeld en worden routinematig in één adem genoemd. Ze als uitwisselbaar behandelen is de duurste fout die dit product toelaat.

Koolzaad onder GS 1205 is een veel grotere handel, gedragen door Canadees, Australisch en Oekraïens aanbod richting de EU, China en Japan. Het grootste deel is canola: koolzaad veredeld naar zeer laag erucazuur en lage glucosinolaten, juist opdat de olie zich als neutrale bulkolie gedraagt. India is eerder netto-importeur van koolzaadolie dan noemenswaardig exporteur van het zaad, dus dat leveren wij niet en deze gids doet niet alsof.

Mosterd onder GS 1207.50 is op de twee punten die ertoe doen het omgekeerde gewas. Het wordt geteeld om zijn glucosinolaten, want de glucosinolaten zíjn de scherpte, en niemand heeft het erucazuur uit het handelszaad weggeveredeld omdat mosterd lepelsgewijs als specerij wordt gekocht en niet litergewijs als bakolie.

Een contract dat «mosterdzaad» zegt en verder niets, is geen specificatie. Gele en bruine mosterd zijn geen substituten: de een levert een stabiel, mild, emulgerend ingrediënt, de ander een vluchtige hitte die met tijd en temperatuur wegzakt. Zet de botanische naam in de specificatie.

India teelt Brassica juncea — rai en sarson. Dat kunnen wij goed leveren. Heeft uw product Sinapis alba nodig, dan is Canada de herkomst om mee te praten, en dat zeggen wij liever bij de aanvraag dan dat wij u iets offreren wat niet past.

Erucazuur: de norm die mosterd voor zichzelf heeft

Erucazuur is een langketenig enkelvoudig onverzadigd vetzuur dat de EU in levensmiddelen begrenst. De relevante maximumgehalten komen uit Verordening (EU) 2019/1870, inmiddels geconsolideerd in Verordening (EU) 2023/915.

Lees de tweede regel nog eens

Mosterdolie houdt een norm die tweeënhalf keer hoger ligt dan die voor gewone plantaardige oliën. Dat is geen door lobby bevochten concessie. De opgegeven reden is dat verlaging via goede fabricagepraktijken bij deze drie oliën niet mogelijk is — het erucazuur zit in het zaad en is geen bewerkingsartefact. De wetgever heeft de biologie van de plant in de wet geschreven, en de uitzondering bestaat omdat het alternatief een verbod op het product zou zijn.

Het onderliggende cijfer is scherp: de zaadoliën van alle drie de mosterdsoorten bevatten meer dan 30 procent erucazuur als aandeel van de totale vetzuren. Canola zit daar op een fractie van.

Komt een inkoper dus bij ons die heeft gelezen dat koolzaad arm is aan erucazuur en daaruit afleidt dat biologische mosterd dat ook zal zijn, dan is de aanname twee keer verkeerd om. Mosterd is het erucazuurrijke gewas, en biologische certificering verandert daar niets aan, omdat erucazuur een ras- en genetische eigenschap is en geen hulpstof. NPOP, het Amerikaanse National Organic Program en Verordening (EU) 2018/848 zwijgen erover, net als over arseen in rijst en cadmium in lijnzaad, en om dezelfde reden: zij regelen wat mag worden toegepast, niet wat de plant maakt.

Erucazuurarme Brassica juncea-lijnen van canolakwaliteit zijn in enkele landen veredeld. Die bestaan. Het is niet wat het Indiase handelsgewas is, en wie er een nodig heeft, moet dat uitdrukkelijk uitvragen en erop rekenen ervoor te betalen.

Mosterd is een te vermelden allergeen, en biologisch zegt daar niets over

Mosterd is een van de veertien stoffen in bijlage II bij Verordening (EU) nr. 1169/2011 die op EU-etiketten moeten worden vermeld. Het staat daar naast glutenbevattende granen, schaaldieren, eieren, vis, pinda’s, soja, melk, noten, selderij, sesam, sulfiet, lupine en weekdieren.

Biologische certificering zegt niets over allergeenbeheersing. Het loont om precies te zijn waarom. NPOP, NOP en Verordening (EU) 2018/848 eisen scheiding — maar de scheiding die zij eisen is die van biologisch en gangbaar. Een lijn die op die as onberispelijk is, met een gevalideerde omschakeling tussen gangbare en biologische runs, kan tussen de ene biologische grondstof en de volgende helemaal geen allergeenbeheersing hebben.

Dat is het gat, en in een reinigings- en sorteerbedrijf met meerdere producten is het een reëel gat. Sesam staat eveneens op de bijlage II-lijst. Loopt een bedrijf dat maandag biologische sesam en dinsdag biologische mosterd reinigt dus een allergeenrisico dat zijn biologische certificaat niet raakt? Ja, tenzij het een apart allergeenbeheersprogramma heeft, en de biologische auditor is niet degene die dat zal controleren.

Scherpte: hoe u specificeert wat u werkelijk koopt

De hitte van mosterd ontstaat doordat glucosinolaten hydrolyseren wanneer het zaad in aanwezigheid van water wordt gebroken. Bij Brassica juncea is de relevante verbinding sinigrine, en hydrolyse levert allylisothiocyanaat, gerapporteerd tot ongeveer 1,4 procent. Het totale glucosinolaatgehalte over de mosterdsoorten kan oplopen tot rond 200 µmol per gram zaad, met grote spreiding.

In afgewerkte tafelmosterd is AITC gerapporteerd van 4 tot boven 200 mg per 100 g versgewicht, en EFSA heeft gehalten tot 15.000 mg/kg in mosterdproducten gedocumenteerd. Ter vergelijking: EFSA hanteert voor AITC een aanvaardbare dagelijkse inname van 20 µg per kg lichaamsgewicht, wat voor een volwassene van 70 kg neerkomt op ongeveer 1,4 mg per dag.

Wij noemen dat laatste cijfer omdat het relevant is voor iedereen die een product met een hoge scherptespecificatie formuleert, en omdat het in de handel weinig wordt besproken. Het is geen reden om mosterd te mijden. Het is een reden om uw AITC-getal te kennen in plaats van «scherp» te specificeren.

Praktisch: specificeer glucosinolaat- of AITC-gehalte mét de methode, en wel op het geleverde zaad in plaats van op een rasgemiddelde. Scherpte gaat bovendien verloren bij opslag en warmte; waar de hitte het product is, spreek dan af of de specificatie geldt bij verscheping of bij aankomst — dezelfde clausule die wij adviseren voor vluchtige olie bij venkel en curcumine bij kurkuma.

Ggo-mosterd: waar India werkelijk staat

Voor biologische inkopers telt deze paragraaf zwaarder dan vrijwel al het andere hier, want een biologische claim en een ggo-aanwezigheid gaan niet samen.

De stand van zaken vandaag: commerciële teelt van ggo-mosterd is in India niet toegestaan. De route daarheen was betwist en is niet afgerond:

• 18 en 25 oktober 2022 — het Genetic Engineering Appraisal Committee en het milieuministerie keurden de introductie van DMH-11 goed, een herbicidetolerante hybride mosterd.
• November 2022 — het Hooggerechtshof gelastte de status quo en hield de introductie tegen.
• 23 juli 2024 — een kamer van twee rechters deed in Gene Campaign tegen Union of India een verdeelde uitspraak. Rechter Nagarathna vernietigde de goedkeuringen en oordeelde dat de GEAC op buitenlands onderzoek had gesteund, Indiaas onderzoek had genegeerd en een rapport van een deskundigencommissie uit 2012 buiten beschouwing had gelaten. Rechter Karol liet de goedkeuring onder voorwaarden in stand en zag in de GEAC een deskundig orgaan waarvan het besluit niet willekeurig was.
• Beide rechters waren het erover eens dat GEAC-besluiten rechterlijk toetsbaar zijn, dat de centrale regering een nationaal ggo-beleid moet opstellen met inbreng van belanghebbenden, en dat ingevoerde ggo-levensmiddelen inclusief ggo-spijsolie aan de FSSAI-etiketteringseisen moeten voldoen.
• Door de staking van stemmen is er geen werkend resultaat. De zaak is aan de Chief Justice voorgelegd voor een grotere kamer; de introductie blijft opgeschort.

De eerlijke lezing voor een inkoper: dat het Indiase mosterdgewas ggo-vrij is, is vandaag een echt voordeel en een schoner vertrekpunt dan herkomsten waar ggo-brassica’s breed worden geteeld. Maar het berust op een betwiste rechtspositie die een grotere kamer kan herzien, niet op een vaststaand verbod. Leg ggo-onderzoek en -documentatie nu contractueel vast, benoem detectiemethode en vereiste drempel, en vertrouw er niet op dat de huidige situatie blijft. Wij hebben die bescherming liever bij u op papier dan dat u ons op ons woord gelooft over een rechtszaak die geen van beiden stuurt.

Specificatie: wat in het contract hoort

De drie lagen biologische documentatie

Waar onze mosterd vandaan komt

Indiase mosterd is een rabi-gewas, geteeld over de noordelijke en westelijke vlakten — Rajasthan is de grootste producerende deelstaat, met daarnaast Madhya Pradesh, Haryana, Uttar Pradesh en Gujarat. Gujarat is een teeltstaat, waardoor mosterd eerder in de categorie van onze venkel valt dan van onze kurkuma: een gewas dat ook in onze eigen deelstaat groeit, al ligt het zwaartepunt van de nationale oogst ten noorden van ons in Rajasthan.

Zoals bij elk product in deze reeks: vraag ons naar district en producentengroep, en vraag hetzelfde aan ieder ander die u offreert. Een exporteur die «India» antwoordt, beschrijft een markt, geen keten.

Biologisch is geen analytische nul

Biologische certificering regelt wat mag worden toegepast. Zij belooft niet dat er nooit iets wordt aangetoond.

Drift van naburige gangbare percelen, versleping op gedeelde droogvloeren, gedeelde reinigings- en sorteerlijnen en gedeeld transport veroorzaken alle sporenbevindingen in werkelijk biologisch materiaal. Bij een positieve uitslag luidt de vraag niet «is dit biologisch?» maar «in welke concentratie, en past die concentratie bij versleping of bij toepassing?» Versleping ligt in de orde van delen per miljard. Een uitslag in delen per miljoen is een traceerbaarheidsvraag.

Bij mosterd komen de twee bovengenoemde punten erbij die biologisch sowieso nooit heeft gedekt. Erucazuur zal er zijn omdat de plant het maakt. Mosterdeiwit zal aantoonbaar zijn overal waar mosterd is verwerkt. Geen van beide is een falen van het biologische systeem; beide liggen erbuiten.

Wat u moet vragen voordat u de order plaatst

1. De soort, botanisch benoemd, en het ras.
2. Erucazuur als percentage van de totale vetzuren op de geleverde partij, via gaschromatografie.
3. Glucosinolaat- of AITC-gehalte met de methode, en of het geldt bij verscheping of bij aankomst.
4. Het allergeenbeheersprogramma en de reinigings- of omschakelregistraties van de run waaruit uw partij komt.
5. Ggo-documentatie, met toetsmethode en drempel in het contract in plaats van als aanname.
6. Het NPOP-transactiecertificaat voor de specifieke partij, rechtstreeks geverifieerd bij de controle-instantie.
7. District en producentengroep.
8. Voor de Verenigde Staten: het NOP Import Certificate, opgemaakt voordat de goederen vertrekken.

Veelgestelde vragen

Is biologisch mosterdzaad arm aan erucazuur zoals canola?

Nee, en dit is het meest voorkomende en duurste misverstand bij dit product. Canola is koolzaad dat is veredeld naar zeer lage erucazuurgehalten. Mosterd is een ander gewas: de zaadoliën van Sinapis alba, Brassica juncea en Brassica nigra bevatten alle meer dan 30 procent erucazuur als aandeel van de totale vetzuren. Biologische certificering is een procesnorm voor hulpstoffen; erucazuur is een genetische eigenschap van het ras. Biologisch kopen verlaagt het niet. Een erucazuurarm ras kopen wel.

Wat zijn de EU-maximumgehalten voor erucazuur?

Op grond van Verordening (EU) 2019/1870, inmiddels geconsolideerd in Verordening (EU) 2023/915, geldt voor plantaardige oliën en vetten die voor de eindverbruiker in de handel worden gebracht of als levensmiddeleningrediënt worden gebruikt een maximum van 20 g/kg, verlaagd vanaf de eerdere 50 g/kg. Huttentutolie, mosterdolie en bernagiezaadolie behouden de 50 g/kg, uitdrukkelijk omdat verlaging via goede fabricagepraktijken bij deze oliën niet mogelijk is. Voor mosterd als specerij geldt een eigen waarde van 35 g/kg.

Is mosterd een allergeen, en dekt biologische certificering dat af?

Mosterd is een van de 14 stoffen in bijlage II bij Verordening (EU) nr. 1169/2011 die op EU-etiketten moeten worden vermeld. Biologische certificering zegt niets over allergeenbeheersing: NPOP, het Amerikaanse National Organic Program en Verordening (EU) 2018/848 zijn procesnormen voor hulpstoffen en voor de scheiding van biologisch en gangbaar, niet voor kruisbesmetting met allergenen. Een biologisch gecertificeerde reinigingslijn die mosterd en sesam op dezelfde apparatuur verwerkt, vormt een allergeenrisico dat geen enkel biologisch certificaat afdekt.

Wat is het verschil tussen gele, bruine en zwarte mosterd?

Sinapis alba, gele of witte mosterd, bevat sinalbine, dat 4-hydroxybenzylisothiocyanaat oplevert en een mildere, niet-vluchtige scherpte geeft. Brassica juncea, bruine of oosterse mosterd, en Brassica nigra, zwarte mosterd, bevatten sinigrine, dat hydrolyseert tot allylisothiocyanaat en de scherpe, vluchtige hitte geeft. India teelt Brassica juncea. Een contract dat alleen «mosterdzaad» noemt zonder de soort is geen specificatie, want beide leveren een andere aromachemie en passen bij andere producten.

Is Indiase mosterd genetisch gemodificeerd?

Commerciële teelt van ggo-mosterd is in India op dit moment niet toegestaan. De GEAC en het milieuministerie keurden op 18 en 25 oktober 2022 de introductie van DMH-11 goed; het Hooggerechtshof gelastte in november 2022 de status quo en deed op 23 juli 2024 een verdeelde uitspraak, waarbij één rechter de goedkeuring vernietigde en één haar in stand liet. De zaak is doorverwezen naar een grotere kamer en de introductie blijft opgeschort. Omdat dit een betwiste en geen vaststaande rechtspositie is, legt u ggo-onderzoek en -documentatie nu contractueel vast in plaats van te vertrouwen op de huidige situatie.

• Nee, en dit is het meest voorkomende en duurste misverstand bij dit product. Canola is koolzaad dat is veredeld naar zeer lage erucazuurgehalten. Mosterd is een ander gewas: de zaadoliën van Sinapis alba, Brassica juncea en Brassica nigra bevatten alle meer dan 30 procent erucazuur als aandeel van de totale vetzuren. Biologische certificering is een procesnorm voor hulpstoffen; erucazuur is een genetische eigenschap van het ras. Biologisch kopen verlaagt het niet. Een erucazuurarm ras kopen wel.
• Op grond van Verordening (EU) 2019/1870, inmiddels geconsolideerd in Verordening (EU) 2023/915, geldt voor plantaardige oliën en vetten die voor de eindverbruiker in de handel worden gebracht of als levensmiddeleningrediënt worden gebruikt een maximum van 20 g/kg, verlaagd vanaf de eerdere 50 g/kg. Huttentutolie, mosterdolie en bernagiezaadolie behouden de 50 g/kg, uitdrukkelijk omdat verlaging via goede fabricagepraktijken bij deze oliën niet mogelijk is. Voor mosterd als specerij geldt een eigen waarde van 35 g/kg.
• Mosterd is een van de 14 stoffen in bijlage II bij Verordening (EU) nr. 1169/2011 die op EU-etiketten moeten worden vermeld. Biologische certificering zegt niets over allergeenbeheersing: NPOP, het Amerikaanse National Organic Program en Verordening (EU) 2018/848 zijn procesnormen voor hulpstoffen en voor de scheiding van biologisch en gangbaar, niet voor kruisbesmetting met allergenen. Een biologisch gecertificeerde reinigingslijn die mosterd en sesam op dezelfde apparatuur verwerkt, vormt een allergeenrisico dat geen enkel biologisch certificaat afdekt.
• Sinapis alba, gele of witte mosterd, bevat sinalbine, dat 4-hydroxybenzylisothiocyanaat oplevert en een mildere, niet-vluchtige scherpte geeft. Brassica juncea, bruine of oosterse mosterd, en Brassica nigra, zwarte mosterd, bevatten sinigrine, dat hydrolyseert tot allylisothiocyanaat en de scherpe, vluchtige hitte geeft. India teelt Brassica juncea. Een contract dat alleen «mosterdzaad» noemt zonder de soort is geen specificatie, want beide leveren een andere aromachemie en passen bij andere producten.

Nederland koopt hoger in dan zijn buren, en dat is geen toeval. Nederland voert in tegen USD 1,59/kg, tegenover Duitsland USD 0,86/kg en Polen USD 0,53/kg. Dat is niet dezelfde aankoop: de lage eenheidswaarden zijn bulkzaad voor malen en tafelmosterdproductie, de Nederlandse invoer is grotendeels gereinigd, gesorteerd voedingszaad op specificatie. Nederland voert vervolgens zelf uit tegen ongeveer USD 2,38/kg. Voor een Nederlandse inkoper betekent dat: u koopt op specificatie en verkoopt op specificatie, dus de parameters verderop in dit artikel zijn uw werkelijke contractinhoud, niet bijzaak.